Centralización ou descentralización?

Imaxinemos por uns intres que un día pola mañá ó espertar, antes de ir traballar ou estudar, poñemos un pé no chan e non podemos evitar ser engulidos por unha fenda espazo-temporal que nos transporte cara os inicios da humanidade. A través dista viaxe veríamos tribos cazando en grupo enormes mamuts, xefes ordenando levantar monólitos xigantescos ou pirámides, guerras máis ou menos coordinadas entre distintas faccións e reinos que aparecerían e desaparecerían a velocidade vertixinosa. Unha das cousas que sacaríamos en limpo da nosa experiencia é aquilo que algún filósofo dixo de que o ser humano é esencialmente social, é dicir, apóiase nos demais para conseguir o que por si mesmo non podería. Chegar a lúa, por exemplo. Sería imposible que o mesmo astronauta desenvolvese as matemáticas, perfeccionase a minería, construíse o foguete, fose alá e volvese para contarllo ós seus amigos. Tendo isto claro, podemos dicir que os humanos sempre trataron de dividir as tarefas e administrar o coñecemento. 

Esta especialización das dotes comunicativas e administrativas é, entre outras cousas, o que fixo que, co tempo, o humano se erixise no depredador  por excelencia e acabase por dominar o planeta Terra. Pero, de qué xeito o fixo? A tese desta entrada é que se fixo a partires dunha loita louca entre a centralización e a descentralización aínda sen rematar. Algúns argumentarán que o mundo tende á centralización pero, a pesares da tecnoloxía que temos a man, é iso certo? Poñamos por exemplo a hexemonía do Inglés ou o Latín no  seu momento. Non é certo que, dado un tempo, esa hexemonía rompeu e hoxe esas linguas diluíronse noutras ou están a facelo? Non é certo que o Imperio Romano, exemplo de centralización, deu paso a unha chea de reinos no Medievo? Non é certo que o mosaico das cidades-estado renacentistas italianas deron paso a un país máis centralizado?

Aceptemos pois que a centralización e a descentralización son fenómenos complementarios como a luz e a escuridade e prosigamos a aplicalo á empresa turística. Nun hotel, por exemplo, cómo as definiríamos e cáles serían as vantaxes e desvantaxes da centralización ou da descentralización? Como definición poderíamos dicir que a centralización consiste nunha concentración de autoridade mentres a descentralización é o proceso oposto, é dicir, facer que a autoridade sexa exercida por distintos puntos de poder. Como xa se intúe nos exemplos previos, canto maiores son as dimensións da organización maior tendencia á descentralización. Algúns pensan que un goberno global é posíbel, eu atreveríame a dicir que é bastante improbábel. 

Pasemos entón ás vantaxes da centralización nunha empresa, que virían sendo diversas. Por unha beira, o que toma decisións conta cunha visión global e adoita estar mellor formado e informado que o resto. Ademais, elimínanse as duplicacións da descentralización e permítese unha maior especialización dalgunhas das funcións, deste xeito economizando os recursos.

Para maior ilustración faise preciso aportar un exemplo que atoparíamos nun hotel cuxo propietario é tamén o director e recepcionista. Trataríase dun negocio familiar no que traballan varios dos seus fillos máis o persoal de limpeza. Neste caso, e recalcando que a personalidade de dito propietario é moi autoritaria, estaríamos a falar dunha centralización da autoridade nunha empresa turística. O oposto acontecería nunha cadea hoteleira de alcance internacional, posto que precisaría de xefes locais que coñecesen mellor o mercado para así adaptarse mellor. Non esquezamos que canto máis grande sexa unha organización máis tenderá á descentralización. Hai, dito sexa, exemplos excepcionais, non hai dúbida. Pensemos no caso do goberno chino se nos aventuramos en casos políticos. Ou o caso de Suíza, que aínda que é un país pequeno está fortemente descentralizado nos seus cantóns. Non obstante, as excepcións non deben de resultarnos molestas senón enriquecedoras. Faltaría máis.

Agora chega o momento de mencionar as vantaxes da descentralización. Nela percibimos que os xefes están máis preto de ónde se deben tomar decisións. Outra vantaxe é que se pode lograr unha maior eficiencia do tempo e aptitudes dos traballadores e que os gastos de coordinación poden ser reducidos debido á maior autonomía.

Subitamente, a nosa viaxe remata e volvemos algo mareados á nosa habitación. Unha voz pregunta: Cáles cres que son as desvantaxes da centralización e a descentralización?

Un post de Andrés Varela.